#31 Harry Potter en de unieke identificatie

14 apr.

13 april 2019

Een paar weken geleden kwam ik Bert* tegen. Bert heeft op een aantal plekken gewerkt waar grote basisregistraties worden bijgehouden. Hij vond dat wanneer iemand een huis kocht, de notaris zijn Burgerservicenummer (BSN) moest leveren aan het Kadaster en niet alleen de akte. Want – zo vervolgde Bert – dan kan de gemeente controleren of iemand in de bijstand bezit heeft.

Wanneer een huis verkocht wordt, dan moet de notaris de koper identificeren, zijn BSN controleren en de akte met zijn naam en adres leveren aan het Kadaster. En daar gaat het in de database. Dat is onder meer belangrijk voor de rechtszekerheid. Dat de notaris iemands BSN niet levert aan het Kadaster, verbaasde mij enorm.

Toen administraties nog op papier stonden, kon het zomaar voorkomen dat iemand die overleed nog bezit op zijn naam had. Het waren nu eenmaal verschillende stapels papier. Alleen in de wereld van Harry Potter vindt een papier uit de stapel personen vanzelf het bijbehorende papier uit de stapel eigenaren. Alhoewel, in de wereld van Harry Potter én in de wereld van moderne databases. Want de magie van een database is juist, om de ene tabel met de andere te verbinden met een magische reeks tekens: de sleutel. Zolang je altijd naar die sleutel verwijst, krijg je geen dubbelingen of verwisselingen.

Daarom is het voor een hedendaags tovenaar – een programmeur – vanzelfsprekend dat je altijd zo’n unieke serie tekens meegeeft als sleutel. En het BSN is wat programmeurs een sleutel zouden noemen. Juristen noemen dit een (privacy-) gevoelig persoonsgegeven, want alles wat aan die sleutel verbonden is, is uniek herleidbaar tot één persoon. Logisch, want dat is precies waarom die sleutel is verzonnen: omdat namen, adressen of geboortedata niet uniek genoeg zijn.

Als ik het verhaal van Bert nazoek, ontdek ik in een handleiding dat het Kadaster achteraf alsnog het BSN zoekt bij elke koper. Dat gaat niet altijd goed, zo staat er, omdat niet altijd eenduidig de identiteit is vast te stellen. Logisch, daarvoor was nu juist het BSN bedacht.

Of gemeenten die gegevens moeten kunnen gebruiken is een politieke vraag. Maar het is heel vreemd dat de notaris het BSN vaststelt, maar niet aanlevert, wanneer die de identiteit van de persoon heeft vastgesteld. Unieke identificatie van eigenaren is de bedoeling. Niet vastleggen en achteraf toevoegen van het BSN is vragen om problemen. Die combinatie leidt alleen maar tot fouten, zoals persoonsverwisselingen, en dus tot privacy-problemen bij derden.


* Pseudoniem, naam bij redactie bekend.

Arjan Widlak

Arjan Widlak is directeur en onderzoeker bij Stichting Kafkabrigade, die organisatie die onnodige bureaucratie opspoort en oplost. Arjan publiceert regelmatig over de impact van informatietechnologie op het openbaar bestuur.

Deze column verscheen op:

13 april 2019 in het Financieele Dagblad

12 juni 2019 op iBestuur.nl