De Digitale Rechtsstaat van Nieuwland

Ontdek hoe klassieke rechtsstatelijke waarden kunnen worden gerealiseerd met nieuwe digitale middelen

Het verhaal van Nieuwland laat zien dat digitalisering niet hoeft te leiden tot onmenselijke bureaucratie, maar juist tot meer inzicht, controle en menselijkheid in overheidshandelen.

Nieuwlands Organiseren

Organiseren voor alle belanghebbenden in de digitale rechtsstaat

Nieuwlands OrganiserenToegang tot informatie is in Nieuwland georganiseerd voor álle staatsmachten én voor burgers en samenleving

  • spreiding van informatiemacht: zelfstandige toegang
  • overzicht en inzicht: autonome organisaties, maar met democratische controle
  • rechtsstatelijke waarden: kwaliteit ook op systeemniveau

Want zonder overzicht en inzicht is sturen en beheersen van de digitale staat niet mogelijk.

Nieuwlands Registreren

Scheiden van vastleggingen, interpretaties en besluiten

Nieuwlands RegisterenRegistreren voor alle belanghebbenden in de digitale rechtsstaat. Met oog voor variëteit en wendbaarheid, want alles is tijdelijk en tijdgebonden.

  • vastleggen van de rechtstoestand: voor alle belanghebbenden
  • samen zien: gelijktijdig en gelijkwaardig toegang
  • autonome interpretatie en hergebruik: respectvol onderscheid tussen vastleggen en interpreteren

Want zonder zicht op ontstaan en herkomst is oordeelsvorming over gegevens niet mogelijk. 

Nieuwlands Automatiseren

Ontwerpen voor de behoeften en verantwoordelijkheden van alle belanghebbenden

Nieuwlands AutomatiserenAlles kan digitaal, maar niet alles moet digitaal. Elk onderdeel kan door mensen worden overgenomen waar nodig. 

  • Ontwerpen voor de werkelijke wereld: ontwerpen voor variëteit en veranderlijkheid
  • Ontwerpen voor de burger: real-time inzicht in je financiële situatie, je rechten en plichten 
  • Ontwerpen voor de rechtspraak: toegang tot de wet in de praktijk en het ontstaan van feiten
  • Ontwerpen voor de wetgever: inzicht in van de doorwerking van wetswijzigingen, overzicht van gevolgen

Want iedereen heeft eigen benodigdheden van de informatie-infrastructuur in de digitale staat. 

Nieuwlands Normeren

Beheersing en organisatie van de nieuwe informatiemacht

Informatie is macht. Door het brede hergebruik kan één wijziging een wereld van organisaties in stelling brengen. Nieuwland normeert en beheerst die macht. 

  • Rechtsbescherming tegen informatiemacht: rechten die zorgen voor proportionaliteit
  • Informatie met zekerheid: informatie zonder 
  • Hiërarchie in wetgeving: organisatie van het fundament van de informatie-infrastructuur is staatsinrichting

Want wie zaken ondoorgrondelijk maakt, heeft de verantwoordelijkheid de gevolgen op te lossen.

Presentatie: 12 februari 2026

Ontwerp voor een Digitale Rechtsstaat wordt aangeboden door oud-voorzitters van Kamercommissies aan nieuwe Kamerleden

Let op: het aantal plaatsen is beperkt!

Aanmelden »

Seminar: oktober 2026

In oktober 2026 organiseert Achterkant van de Overheid - in samenwerking met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) - een seminar over Ontwerp voor een Digitale Rechtsstaat

Seminar

Aanmelden kan vanaf 11 februari 2026

Interview uit de toekomst

Charles Louis' boek "De Digitale Rechtsstaat" komt nu eindelijk beschikbaar in het Nederlands. Het boek vertelt de kroniek van hoe Nieuwland de eerste digitale rechtsstaat werd - niet door nieuwe uitgangspunten, maar door klassieke rechtsstatelijke waarden te realiseren met nieuwe digitale middelen. We spreken de auteur Charles Louis voor een exclusief interview. 

Charles Louis

"Onze middelen zijn veranderd door digitalisering, maar de waarden die we nastreven blijven hetzelfde: kenbaarheid, zekerheid, voorspelbaarheid."

Lees het gehele interview »