In deze nieuwsbrief:

• Nieuwe editie The Algorithmic Society
• Schrijf je in voor de masterclass Volwassen Digitale Overheid in september 2026

En natuurlijk: 

• De nieuwsselectie van maart
• AI Chatter

'The Algorithmic Society: Technology, Power, and Knowledge' was in 2021 een van de eerste boeken over AI, algoritmes en publieke waarden. De uitgave behandelt onderwerpen als ‘Responsible AI’, ‘Algorithmic Governance’, ‘Transparency and Accountability’, ‘Fairness in Criminal Justice’, ‘Digital Sovereignty’ en ‘AI and the Smart City’.

De door Marc Schuilenburg en Rik Peeters geredigeerde bundel belicht verschillende invalshoeken. De blik vanuit het openbaar bestuur, die vanuit strafrecht en criminaliteitsbestrijding, maar ook het perspectief van lokaal bestuur en stadsplanning komen aan bod. 
In september verschijnt een geheel herziene en bij de tijd gebrachte versie. De nieuwe editie is bovendien uitgebreid met drie nieuwe hoofdstukken: ‘The Data-Level Bureaucracy’, ‘ELSA & AI Ecosystems’ en ‘Inclusive Data for Democratic Debates’.

De bundel bevat artikelen vanuit meerdere delen van de wereld, met bijdragen van onder meer Kelly Hannah-Moffat, Marlies Van Eck, Arjan Widlak, Paul Henman, Albert Meijer, Stephan Grimmelikhuijsen, Fernando Ávila, Paula Maurutto, Rosamunde Van Brakel, Gwen van Eijk, Friso van Houdt, Ginger Coons, Gabriele Jacobs, Brunilda Pali, Michael McGuire, Erna Ruijer, Fleur Stalenhoef, Keith Hayward, Rik Peeters en Marc Schuilenburg.

• 3 april - Ambtenaren uit de gemeenten Den Bosch, Zaanstad, Ede en Amsterdam gaan een proef doen met de open source Digitale Autonome Werkplek Overheid (DAWO), een Linux werkplek in combinatie met Mijn Bureau.
• 27 maart - Noortje Hoevens promoveert op een onderzoek bij de Belastingdienst, het UWV en de Sociale Verzekeringsbank naar een digitaliseringsproject: het Electronic Exchange of Social Security Information (EESI). In het onderzoek wordt een verschuiving van publieke waarden waargenomen, waarbij intrinsieke waarden als kwaliteit van dienstverlening en maatwerk uit beeld verdwijnen ten gunste van waarden als stabiliteit en gebruikersvriendelijkheid (de IT-focus). Een remedie kan zijn om uitvoerders vroeg en veel te betrekken en multidisciplinaire teams samen te stellen.
• 23 maart - Volgens de antiwitwasverordening moeten banken de gegevens van miljoenen klanten verzamelen. Het kabinet wil dat proces, dat nu handmatig gebeurt, eenvoudiger maken door banken toegang te geven tot de basisregistratie personen. Daartoe liep er van 26 januari tot 23 maart de internetconsultatie 'derdenaanwijzing banken'. Er kwamen 167 reacties, waaronder het Verbond van Verzekeraars, de Stichting Privacy First, de Consumentenbond en de makers van de Yivi-app Bart Jacobs en Mattis van 't Schip.
• 18 maart - Het Open Data Policy Lab brengt letterlijk in kaart welke vormen van beleid er wereldwijd zijn om toegang tot data te structureren. In een blogpost worden vijf veel gebruikte benaderingen toegelicht.
• 17 maart - staatssecretaris Eerenberg houdt vast aan de gunning van het nieuwe systeem voor omzetbelasting aan het Amerikaanse Fast Enterprises. Modernisering van het 40 jaar oude systeem kan niet wachten: "Zo is er een aanzienlijk aantal medewerkers fulltime belast met het handmatig overtypen en invoeren van uitgevallen berichten en het herstellen van de gevolgen daarvan". De staatssecretaris wil aanvullende maatregelen nemen om het ook door hem onderschreven gevaar van het oogsten van data door de Amerikanen te verkleinen.
• 16 maart - Het Rathenau Instituut publiceeert de notitie 'Naar een beter digitaal Nederland'. Het doel is om aandachtspunten te formuleren bij zes ambities voor het digitaliseringsbeleid van het nieuwe kabinet. Eerste aandachtspunt is dat veel ambities het mandaat van de staatssecretaris voor digitale economie en soevereiniteit overstijgen. 
• 9 maart - Het Financieele Dagblad besteedt aandacht aan een uitspraak van de rechtbank Den Haag. De kort geding rechter steekt een stokje voor een aanbesteding van de Rijksoverheid ter waarde van in totaal 3,3 miljard euro. De Staat stelt volgens het vonnis disproportionele eisen aan de onderaannemers. Onder meer door te verlangen dat zij de taak van de verwerkingsovereenkomst van de gegevens onder de Algemene Verordening Persoonsgegevens buiten softwareleverancier Microsoft om zou kunnen uitvoeren. De publicatie in het FD leidde op 12 maart tot Kamervragen. De minister vroeg op 2 april om uitstel van de beantwoording.
• 4 maart - In een column pleit Stefaan Verhulst op basis van het werk bij GovLab en de Datatank voor de inzet van data stewards: beheerders van gegevens in een publieke rol. Die rol bewaakt naast technische kwaliteit ook de legitimiteit van (her)gebruik van gegevens, behandelt datasystemen als levende systemen en betrekt gemeenschappen die geraakt worden door gegevens(her)gebruik zodat data(her)gebruik ook een sociale licentie krijgt.
• 1 maart - Er bestaan grote mogelijkheden om bestaande gegevens te hergebruiken voor doelen waarvoor ze niet verzameld zijn. Dit hergebruik vraagt om een kader waarvoor de auteurs een suggestie doen dat ze illustreren via twee cases.

• 26 maart - Anthropic krijgt gelijk van de rechter in de zaak tegen de regering-Trump. Die bestempelde het AI bedrijf begin maart als risico voor de toeleveringsketen, omdat Anthropic weigerde AI zonder beperkingen beschikbaar te stellen voor massa-surveillance en zelfsturende wapens.   
• 26 maart - Onderzoekers van Stanford Universiteit publiceren in Science de resultaten van een studie naar de houding van chatbots over interpersoonlijke problemen. De bots blinken uit in een bevestigende en aardige houding: “By default, AI advice does not tell people that they’re wrong nor give them ‘tough love,’” said Myra Cheng, the study’s lead author and a computer science PhD candidate. “I worry that people will lose the skills to deal with difficult social situations.”
• 20 maart - In de oratie van Francien Dechesne bij de aanvaarding van de leerstoel 'AI en Data voor de Rule of Law' ziet de kersverse hoogleraar in AI en Data een mogelijk diagnostisch instrument om de principes van de rechtsstaat te ondersteunen. Een voorbeeld: stel dat data uitwijzen dat alleenstaande ouders vaker dan anderen niet op komen dagen voor een afspraak rondom de tijd dat de school uitgaat. Dan kun je hierin een bevestiging zien van frauduleus handelen, maar ditzelfde feit kan ook worden opgevat als aansporing om rekening te houden met schooltijden bij het plannen van een afspraak.
• 12 maart - Volgens gegevens uit onderzoek van centrale banken, verzameld door het Centre for Economic Policy Research (CEPR) in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Australië en Duitsland maakt ongeveer 70% van de bedrijven gebruik van AI. Waar de impact hiervan volgens de met een vragenlijst benaderde leden van het management over de afgelopen drie jaar gering was, liggen de verwachtingen voor de toekomst een stuk hoger, met een gemiddeld verwachte productiviteitsgroei van 1,4%.
• 9 maart - Het Brookings Institute dook in de investeringen in AI en ontdekte dat veel landen er wijs aan denken te doen te investeren in algemene middelen als rekenkracht, chips en een algemeen reguleringskader. Dan mis je de essentie, menen de onderzoekers, want in ieder land blijkt de meest vruchtbare investering te zitten in de koppeling van AI aan die bestaande bedrijvigheid waar een land al goed in is.
• 6 maart - De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft onderzoek verricht naar de verwerking van persoonsgegevens door het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) van de politie. De AP stelt onder meer dat bij het verzamelen van inlichtingen de grens van artikel 3 Politiewet 2012 wordt overschreden, en dat een betekenisvolle invulling van het gezag ontbreekt. iets wat bureau regioburgemeesters weerspreekt.
• 5 maart - De Autoriteit Persoonsgegevens ziet in de zesde Risico's algoritmes en AI rapportage de eigen AI-Impactbarometer rood kleuren, waarschuwt voor de risico's van AI in werving en selectie, vindt de transparantie en uitlegbaarheid van AI-systemen tekort schieten en pleit voor versnelling van de voorbereidingen voor een AI-verordening.
• De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) brengt in een paper helderheid over het onderscheid tussen AI agents en agentic AI. Ook blijkt uit het onderzoek naar gebrukers van Stack overflow dat ongeveer de helft van de 49000 onderzoeksdeelnemers uit 177 landen van plan is AI te gaan gebruiken, terwijl 38% geen plannen zegt te hebben.
• 3 maart - Volgens het 'Digital Statecraft Manifesto' bevinden we ons op een keerpunt: de algoritmische wending in bestuur. Het doel van het manifest is tweeledig: enerzijds de uitdaging van democratisch bestuur van hybride mens-AI systemen, anderzijds het versterken van publieke weerbaarheid. Zeynep Engin loopt in een presentatie de "10 principles of digital statecraft" uit dit manifest na. 
• 28 februari - De gemeente Heerlen kreeg vijf miljoen euro subsidie van de Europese Unie voor het  zogeheten Pulse-Twin project: een algoritme dat op basis van data van de politie, het CBS en maatschappelijke organisaties criminaliteit zou kunnen voorspellen. De burgemeester benadrukt tegenover dagblad De Limburger dat zij "nooit de eigen hersenen zullen uitzetten'"

In september 2026 organiseert Stichting Kafkabrigade wederom de masterclass "Volwassen Digitale Overheid met de Burger Centraal". Gedurende  drie dagen bespreken we de digitalisering van de overheid vanuit de vijf perspectieven van de Landkaart Volwassen Digitale Overheid: regels, technologie, beginselen, besluitvormingsproces en natuurlijk de handelingssituatie van de burger.

We komen bijeen in het centraal gelegen Hotel Oud London in Zeist. Voor ontbijt, lunch en diner wordt gezorgd. Overnachten is mogelijk op de eerste en tweede cursusdag en inbegrepen bij de cursusprijs. Meld je tijdig aan, want kamers zijn afhankelijk van beschikbaarheid. Ook de maaltijden zijn inbegrepen in de cursusprijs.

De kwaliteit van de laatste editie werd gemiddeld met een 8,8 beoordeeld. "Bevlogen zijn we in drie dagen meegenomen in de elementen die bepalend zijn voor een goed functionerende I-overheid en hoe deze op elkaar ingrijpen", aldus één van de cursisten.

De 11e editie vindt plaats in het najaar, van maandag 21 tot en met woensdag 23 september 2026. Schrijf je snel in!

Aanmelden en meer informatie »