In deze nieuwsbrief:

• Nieuwe editie The Algorithmic Society
• Schrijf je in voor de masterclass Volwassen Digitale Overheid in september 2026

En natuurlijk: 

• De nieuwsselectie van april
• AI Chatter

'The Algorithmic Society: Technology, Power, and Knowledge' was in 2021 een van de eerste boeken over AI, algoritmes en publieke waarden en krijgt een nieuwe versie. De eerste uitgave behandelt onderwerpen als ‘Responsible AI’, ‘Algorithmic Governance’, ‘Transparency and Accountability’, ‘Fairness in Criminal Justice’, ‘Digital Sovereignty’ en ‘AI and the Smart City’. 

In september of oktober verschijnt een geheel herziene en bij de tijd gebrachte versie. De nieuwe editie is bovendien uitgebreid met drie nieuwe hoofdstukken: ‘The Data-Level Bureaucracy’, ‘ELSA & AI Ecosystems’ en ‘Inclusive Data for Democratic Debates’. De door Marc Schuilenburg en Rik Peeters geredigeerde bundel belicht verschillende invalshoeken. De blik vanuit het openbaar bestuur, die vanuit strafrecht en criminaliteitsbestrijding, maar ook het perspectief van lokaal bestuur en stadsplanning komen aan bod. 

De bundel bevat artikelen vanuit meerdere delen van de wereld, met bijdragen van onder meer Kelly Hannah-Moffat, Marlies Van Eck, Arjan Widlak, Paul Henman, Albert Meijer, Stephan Grimmelikhuijsen, Fernando Ávila, Paula Maurutto, Rosamunde Van Brakel, Gwen van Eijk, Friso van Houdt, Ginger Coons, Gabriele Jacobs, Brunilda Pali, Michael McGuire, Erna Ruijer, Fleur Stalenhoef, Keith Hayward, Rik Peeters en Marc Schuilenburg.

• 29 april - Tweede Kamerleden Kathmann, Stoffer en Vermeer willen via Kamervragen onder meer weten of het klopt dat het Solvinity contract al op 27 maart is verlengd, of het kabinet rekening hield met de door de Tweede Kamer breed gedragen moties over dit onderwerp, en of het mogelijk is de vragen nog voor het definitief verlengen van het contract te beantwoorden.
• 22 april - Van Oordt vraagt  steun via Linkedin omdat hij uit een (later gecorrigeerd) bericht in Trouw afleidt dat hij ontslagen zou zijn. 
• 17 april - Staatssecretaris van der Burg reageert op vragen van de vaste commissie voor Digitale Zaken over de zorgen van CSO van Oordt.
• 16 april - Pieter van Oordt, Centrale Security Officer van Logius (de beheerder van onder meer DigID, Mijnoverheid, de IT-systemen van de politie, Openbaar Ministerie en de gemeente Amsterdam) luidt tegenover de Volkskrant de noodklok over de overname van Logius-eigenaar Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. De leiding van Logius zou volgens Van Oordt een veiligheidsanalyse, waaruit blijkt dat de DigID-data niet af te schermen zijn, terzijde hebben geschoven. Hij vraagt op dezelfde dag steun via Linkedin om een kort geding aan de spannen tegen de staat. NRC citeert een dag later Simon Lelieveld van Human Rights in Finance, die stelt dat Kyndryl in de VS geen goedkeurende accountantsverklaring krijgt, omdat het de systemen om risico's te beheersen niet op orde heeft.
• 21 april - Geautomatiseerde besluitvorming is aan regels gebonden. Om te zorgen dat medewerkers meer doen dan verwijzen naar het systeem publiceerde de Autoriteit Persoonsgegevens in 2025 handvatten betekenisvolle tussenkomst. Omdat niet iedereen weet dat iemand bij een dergelijk besluit ook recht heeft op uitleg vraagt de Autoriteit Persoonsgegevens nu in een consultatie (open tot 26 mei) om feedback op handvatten recht op uitleg.
• 16 april -In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken wordt gewerkt aan "Wendbare Wetsuitvoering" in het project "Platform Regelbeheer". Een belangrijk idee daarbinnen is om regels, zoals wetgeving, direct leesbaar te maken voor zowel mensen als computers. Het platform moet vooral ook de herbruikbare - dus de machine-leesbare - regels beschikbaar maken. Nu wordt de wet meerdere keren vertaald in machine-leesbare vorm bij de verschillende individuele uitvoeringsorganisaties. 
• 15 april - Bij een rondetafelgesprek met leden van de Tweede Kamer over (verkeers-)boetes en oplopende schulden blijken de indieners van 'position papers' eensgezind over de onwenselijkheid van verhogingen van boetes. Zowel Merel van Rooij, auteur van de Boetefabriek, als de Raad voor de Rechtspraak hekelen het aandeel van baten voor de Rijksbegroting in de hoogte van boetes; het Juridisch Loket bespreekt de casus van een boete voor een onverzekerde scooter die oploopt tot 1500 euro, terwijl de eigenaar denkt niet te hoeven betalen omdat de scooter kwijtgeraakt is; en ook de directeur van het CJIB onderschrijft dat het onwenselijk is dat boetes disproportioneel hoger worden. 
• 9 april - Gemeenten besteden handhaving van het parkeerbeleid vaker uit aan scanauto's, die inmiddels jaarlijks meer dan 250 miljoen scans uitvoeren. Dat leidt tot tussen de 3 en 5 miljoen parkeerboetes, waarvan volgens een studie van de Autoriteit Persoonsgegevens zeker 500 000 boetes niet terecht zijn.
• 6 april - In een interview met Binnenlands Bestuur waarschuwt de onlangs op digitale dominantie gepromoveerde Paul van Vulpen voor 'soevereiniteitswashing'. Hij ziet in digitale autonomie een voorbijgaande mode en hoopt op fundamentelere oplossingen, door via goede wetten een werkende markt te laten ontstaan van volwassen bedrijven met 'open source' oplossingen.
• 3 april - Uit een enquête van Binnenlands Bestuur en Nieuwsuur onder 44 gemeenten komt naar voren dat de meeste gemeenten een camerabeleid hebben vastgesteld en dat men periodiek controleert waar ze hangen en dat de data binnen de wettelijke bewaartermijn veelal lokaal worden opgeslagen. In het kader van een pilot van de "Adviesfunctie verantwoord datagebruik" stellen Pels Rijcken en Highberg in opdracht van directie Digitale Samenleving dat er juridische haken en ogen te zitten aan het verplicht opzetten van een sensorenregister. Juist als het doel is burgers informeren over gegevensverwerking zodat zij hun rechten kunnen uitoefenen, dan zou dat botsen met de AVG, een wet die hetzelfde doel heeft. De verplichting zou botsen met de harmonisatiegedachte van de AVG en daarom geen aanvullende nationale of decentrale informatieplichten toestaan.
• 1 april - De Open Cloud Alliantie presenteert het "Open Cloud Manifest'.  De alliantie is een samenwerking van grote Nederlandse ondernemingen die onder meer 20 grote datacenters beheren, en zegt met dit manifest een fundament voor digitale autonomie te willen leggen met behulp van de drieslag 'open architectuur'; 'open standaarden' en 'open source software'.
• 31 maart - Vertegenwoordigers van tien Rijksorganisaties voor informatiehuishouding zetten een eerste stap naar Rijksbrede standaarden. Het gaat om te beginnen om gezamenlijke indicatoren, een dashboard en om kwaliteitszorg.
• 27 maart - In een proefschrift over de draai die welvaartsstaten maken naar datagedreven werken, onderzoekt Margot Kersing de werking van een dashboard op de Rotterdamse afdeling Werk. Datagedreven applicaties in 'de vrije ruimte' vergroten het risico op stigmatisering en systematische uitsluiting van groepen inwoners. In die "leemte zonder democratisch mandaat, en daardoor niet gebonden aan regels, protocollen en richtlijnen" ontstaat een dynamiek van wederzijds wantrouwen tussen uitvoerders en inwoners, die uitnodigt om nog meer data te verzamelen, schrijft Binnenlands Bestuur.

• 30 april - De World Health Organisation publiceert een discussiestuk over het kader voor het gebied waar AI en 'evidence-informed' beleid elkaar ontmoeten. Beleidsmakers, AI ontwikkelaars en onderzoekers krijgen zo beter grip op risico's en mogelijkheden.
• 28 april - In de publieke perceptie van door AI gemaakte websites is de vrees dat dit negatieve gevolgen heeft voor feitelijke juistheid, het gebruik van bronnen en inhoudelijke en stilistische diversiteit. Onderzoekers testten deze hypotheses door websites uit de Wayback Machine van voor 2022 te vergelijken met websites die sindsdien verschenen. 35% van die nieuwe websites bleek sterk AI-gekleurd. Conclusie van het paper: feitelijke juistheid, brongebruik en stilistische monocultuur verschilden niet significant, wat wel verschilde is verminderde diversiteit in gezichtspunten en kunstmatig aandoend positief taalgebruik. 
• 22 april - Volgens het Financieele Dagblad hebben grote techbedrijven in het eerste kwartaal al voor 100 miljard dollar aan obligaties uitgegeven aan de financiering van AI-datacenters. Dat is meer dan in heel 2025.
• 20 april - De Europese AI-verordening vereist dat lidstaten toezien op naleving. Het kabinet stelt voor om de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en de Autoriteit Persoonsgegevens een coördinerende rol te geven in de nieuwe toezichtsstructuur. Volgens de brief van staatssecretaris Aerdts heeft het kabinet daarmee het advies van de Directie Coördinatie Algoritmes (DCA) van RDI en AP "grotendeels overgenomen". De internetconsultatie loopt tot en met 1 juni 2026.
• 20 april - Koen Kuipers, lector data driven innovation aan onder meer Saxion Hogeschool, gaat de komende drie jaar een proef doen met 'Cross Ear', waarbij Ear staat voor early acoustic recognition. Met behulp van sensoren kan dit slimme systeem geluiden herkennen die voorafgaan aan openbare conflictsituaties, en een signaal over de lokatie sturen aan de meldkamer van de politie.
• 16 april - Het Institute for Public Policy Research (IPPR) stelt in een rapport dat Britse en EU overheden tot nu toe laveren tussen risicoreductie en AI-versnelling. Ze missen daardoor de boot, want in beide benaderingen ontbreekt richting. AI zou een middel tot een doel moeten zijn, en dat doel -publieke waarde creëren, bijvoorbeeld- ontbreekt.  
• 13 april - Het Stanford Institute for Human-Centered AI publiceert de negende versie van de Artificial Intelligence Index Report. Naast een grote toename in publicaties op het gebied van biowetenschappen valt de daling op in de 'foundation transparency index'. Die daalde van gemiddeld 58% vorig jaar naar 40% nu, waarbij de grootste en meest capabele modellen eruit springen in geheimzinnigheid over trainingsdata, risico's en 'usage policies'. Een recensent van het rapport ziet in de index de AI zomer, maar waarschuwt voor de komende data winter, die in het rapport verborgen blijft.
• 6 april - Het eerste door vrijwilligers gedraaide Citizen Advice bureau in Groot Brittannie ontstond in 1938 als ‘some place to which bewildered citizens could turn with confidence for help and advice’. De bureaus bestaan nog steeds en gaan met de digitale tijd mee. Maar overheden die AI als standaard willen inzetten in publieke dienstverlening zullen het belang van burger-tot-burger contact, zeer specifiek het aspect van vertrouwen in wantrouwige tijden en het belang van 'geografische verschillen' (AI spreekt geen Welsh;  digitaal ongeletterden worden uitgesloten) mee moeten wegen.
• 5 april - AI beheermaatregelen richtten zich tot nu toe voornamelijk op aspecten van modellen als betrouwbaarheid, verantwoording, effectiviteit. Databeheer wordt genegeerd, terwijl databeheer niet alleen essentieel is: AI verandert bovendien de omgang met data, tot en met wat geldt als data. Via tien veranderingen in de omgang met data blijkt dat er een dynamiek op gang is gekomen waarin databeheer AI vormgeeft, terwijl op zijn beurt AI databeheer beinvloed.
• 4 april - De NAVO voltooide in 2025 binnen de recordtijd van zes maanden een aanbesteding die leidde tot de aanschaf van het door Palantir ontwikkelde Maven Smart System. Dat ondersteunt met behulp van AI de serie beslissingen van eerste waarneming tot uitschakelen van het doelwit, de zogeheten 'kill chain'. Volgens NRC zal het Nederlandse ministerie van Defensie nog dit jaar een proef doen met dit systeem.
• 30 maart - Als eerste land ter wereld heeft Isle of Man data als eigendom ('asset') wettelijk vastgelegd. De wetgeving maakt het mogelijk om op het eiland statutair een 'Data Asset Foundation' te vestigen. Digital Isle of Man codificeert zo de wettelijke en beheer-structuur (governance) die tot nu toe ontbrak, stelt hoofd datastrategie van het 'Digital Isle of Man' Aga Strandskov.

In september 2026 organiseert Stichting Kafkabrigade wederom de masterclass "Volwassen Digitale Overheid met de Burger Centraal". Gedurende  drie dagen bespreken we de digitalisering van de overheid vanuit de vijf perspectieven van de Landkaart Volwassen Digitale Overheid: regels, technologie, beginselen, besluitvormingsproces en natuurlijk de handelingssituatie van de burger.

We komen bijeen in het centraal gelegen Hotel Oud London in Zeist. Voor ontbijt, lunch en diner wordt gezorgd. Overnachten is mogelijk op de eerste en tweede cursusdag en inbegrepen bij de cursusprijs. Meld je tijdig aan, want kamers zijn afhankelijk van beschikbaarheid. Ook de maaltijden zijn inbegrepen in de cursusprijs.

De kwaliteit van de laatste editie werd gemiddeld met een 8,8 beoordeeld. "Bevlogen zijn we in drie dagen meegenomen in de elementen die bepalend zijn voor een goed functionerende I-overheid en hoe deze op elkaar ingrijpen", aldus één van de cursisten.

De 11e editie vindt plaats in het najaar, van maandag 21 tot en met woensdag 23 september 2026. Schrijf je snel in!

Aanmelden en meer informatie »