In deze nieuwsbrief:

• De nieuwsselectie van de afgelopen maand mei
• De AI Chatter van de afgelopen maand én
• Schrijf je nu in voor de masterclass Volwassen Digitale Overheid in september 2026

• 26 mei - Bij experimenten met digitalisering, zoals het Britse Government Digital Services uit de jaren '10, bleef duurzaam succes uit omdat de innovatielabs pas een rol spelen, als richtinggevende institutionele besluitvorming gestold is. Dit schrijft Jack Strachan van CivicWorks. Blijvende innovatie zit niet in het woord lab of experiment, maar in institutionele voorwaarden.
• 26 mei - De staatssecretaris van Economische Zaken en Milieu verbiedt de overname van DigID hoster Solvinity, conform het advies van het Bureau Toetsing Investeringen. Grondslag van het besluit is artikel 14a van de Telecomwet, wat de minister de mogelijkheid geeft om een overname te verbieden bij risico's voor het publiek belang. Of de overnemende partij, het Amerikaanse Kyndryl, in beroep gaat is nog niet bekend.
• 22 mei - De staatssecretarissen van Financiën Eerenberg en Palmen informeren de Tweede Kamer over vervolgstappen inzake de zogenaamde datakluis met 64 miljoen documenten. "Eind 2025 is bevestigd dat er documenten niet zijn geleverd aan de PEFD [parlementaire enquêtecommissie fraudebestrijding en dienstverlening], waar dit wel had moeten gebeuren," schrijven de bewindspersonen. Zij leveren een analyse van de bestanden en een tijdlijn, en beloven een onafhankelijke commissie en een extern onderzoek.
• 21 mei - De Nationale Ombudsman publiceert een "ombudsvisie" over een pro-actieve overheid als norm. Die pro-actieve overheid verschaft inwoners waar ze recht op hebben, automatisch, met behoud van 'verantwoorde gegevensdeling' en niet meer terug te vorderen.
• 21 mei - Bart Snels is benoemd tot kwartiermaker 'slagvaardige overheid'. Het project kent vier actielijnen, waarvan (digitale) publieke dienstverlening er één is. De kwartiermaker moet zorgen voor een taakverdeling over de actielijnen, de samenwerking tussen departementen en het opzetten van een organisatiestructuur.
• 20 mei - De Rekenkamer concludeert in het Verantwoordingsonderzoek 2025 over Justitie en Veiligheid onder meer dat de politie de meeste risico's 'goed of deels beheerst'. Verbetering is geboden bij de iTrechter, een algoritme dat gegevens uit sensoren gebruikt om verdacht of strafbaar gedrag te signaleren. De Douane zou moeten aantonen dat het werken met risicoprofielen effectief is bij controles. 
• 19 mei - Onderzoekscollectief Bellingcat bekend van feitenonderzoek naar gebeurtenissen met behulp van gecombineerde open-source bronnen: 'osint-onderzoek'. Oprichter Eliot Higgins zegt te vrezen voor het ongeloofwaardig worden van echte beelden en ziet doorgaan met het trainen van de volgende generatie in de Bellingcat methode als het belangrijkste doel van de organisatie, die inmiddels 6000 mensen getraind heeft.
• 18 mei - Staatssecretaris Eerenberg van Financiën informeert de Tweede Kamer over verdenkingen van georganiseerde fraude met inkomensheffingen. De brief lijkt een vervolg op een melding uit 2024 van vermoedens van misbruik via inschrijvingen in de Basis Registratie Personen.
• 13 mei - De gemeente Sittard-Geleen gaat de komende drie jaar de gegevens uit de Basis Registratie Personen onderbrengen bij Amazon. 
• 7 mei - De NDS-raad, in 2025 opgericht als aanjager van de Nederlandse Digitaliserings Strategie (en inmiddels terziele) geeft in het advies 'Samen sturen, samen waarmaken' vier randvoorwaarden voor een succesvolle Rijksbrede Digitale Dienst. Naast passende financiering, operationele slagkracht en bundeling van marktvraag pleit de raad voor architectuur en portfoliosturing als 'toetsbaar kompas'.
• 6 mei - De Auditdienst Rijk toetste in hoeverre het recente Generiek platform voor Document en Archiefbeheer (GDA) van de Belastingdienst voldoet aan het DUTO-raamwerk. Dat zijn door het nationaal archief opgestelde eisen, gebaseerd op relevante wet- en regelgeving, normen en standaarden voor informatiebeheer. Dat blijkt grotendeels het geval, kanttekeningen zijn onder meer dat bevoegdheden scherper mogen, governance beter kan en dat er een plan moet zijn voor migratie en voor bewaren van gegevens op langere termijn.

• 19 mei - De Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk is een fiscale stimulans voor innovatie door bedrijven. Uit het jaarverslag blijkt dat bedrijven vooral zijn gaan investeren in AI (van zesduizend naar bijna tienduizend arbeidsjaren). 
• 19 mei - Het Nederland Normalisatie Instituut vraagt om inbreng voor normen voor cybersecurity en risk management in het kader van de Europese AI-act.
• 18 mei - De Boeddhistische Jogye-orde uit Zuid Korea wijdt de eerste robot-monnik in. Robots doen razendsnel hun intrede in ons leven, en mensen voelen zich vertrouwd met hen. Ze worden onderdeel van onze gemeenschap, stelt een zegsman.
• 15 mei - Op dezelfde dag als de invloedrijke encycliek Rerum Novarum, waarin Paus Leo XIII de sociale leer van de katholieke kerk in het industirele tijdperk presenteerde, ondertekende Leo XIV zijn encycliek Magnifica Humanitas. AI is volgens de paus een kracht waarmee we moeten leren omgaan. Het is niet voldoende om AI alleen maar te reguleren: AI moet worden ontwapend en toegankelijk worden gemaakt.
• 13 mei - Dagblad Trouw onthult dat het Zuid-Hollandse bedrijf Andries BV 10 boeken per dag uitgeeft, maar dat de meeste verkoopsites niet noemen dat deze AI-gegenereerd zijn. Volgens de recensent van een reisgids voor Texel in dezelfde krant staat deze vol fouten en verzinsels.
• 12 mei - Data and Society lanceert AI Civics, een nieuw platform dat in samenwerking met de Digital Public Library of America (DPLA) beoogt om AI te behandelen als onderdeel van het publieke domein, in plaats van een stuk gereedschap dat je moet leren hanteren. Doel is om als burgers en gemeenschappen zeggenschap te krijgen over de manier waarop dit middel wordt ingezet.
• 11 mei - Henry Farrell en Cosma Rohilla Sharizi menen dat ons debat over AI voortkomt uit de science fiction van de jaren '90. Ze pleiten voor het onderzoeken van de hedendaagse LLM's als een sociale technologie. Door de bril van computationeel icoon Herbert Simon kun je AI, net als oudere varianten van sociale technologie zoals een markt, een democratie of een bureaucratie bekijken vanuit de lens van 'lossiness': wat gaat er verloren bij het comprimeren. De auteurs eindigen dit essay met een gedetailleerde casus van LLM's in de context van bureaucratie.
• 8 mei - De Staatscommissie voor Discriminatie en Racisme roept in haar 6e voortgangsrapportage op tot het stopzetten van datagedreven profilering van burgers. Overheidsorganisaties die dit middel inzetten zouden moeten aantonen hoe dit past bij de principes van rechtvaardig overheidshandelen.
• 8 mei - De Europese Unie publiceert aanvullende richtlijnen voor het gebruik van AI in onderzoek. Nieuw is onder meer de waarschuwing (pagina 12, noot 34) om alert te zijn op 'verborgen prompts', waarmee de AI een bepaalde kant op gestuurd wordt buiten medeweten van de gebruiker om.
• 7 mei - Het Europarlement en de EU-Ministerraad bereiken overeenstemming over de aanpassing van de Europese AI-verordening. Daarin wordt onder meer de deadline voor regels voor hoog-risicosystemen waaronder biometrie, kritieke infrastructuur, onderwijs, werkgelegenheid, migratie, asiel en grenscontrole opgeschoven van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027.
• 7 mei - Uit een analyse van literatuurverwijzingen van 2,5 miljoen papers op biomedisch gebied blijkt het aantal verwijzingen naar niet bestaande literatuur sterk op te lopen van gemiddeld vier op tienduizend verwijzingen naar niet bestaande literatuur in 2023 naar 57 per 10000 in 2025.
• 29 april - Uit een onderzoek naar verhuisbewegingen van AI-talent concludeert onderzoeksbureau Interface dat Duitsland en Nederland binnen Europa in de voorste linies van AI-talent hubs zijn te vinden.

In september 2026 organiseert Stichting Kafkabrigade wederom de masterclass "Volwassen Digitale Overheid met de Burger Centraal". Gedurende  drie dagen bespreken we de digitalisering van de overheid vanuit de vijf perspectieven van de Landkaart Volwassen Digitale Overheid: regels, technologie, beginselen, besluitvormingsproces en natuurlijk de handelingssituatie van de burger.

We komen bijeen in het centraal gelegen Hotel Oud London in Zeist. Voor ontbijt, lunch en diner wordt gezorgd. Overnachten is mogelijk op de eerste en tweede cursusdag en inbegrepen bij de cursusprijs. Meld je tijdig aan, want kamers zijn afhankelijk van beschikbaarheid. Ook de maaltijden zijn inbegrepen in de cursusprijs.

De kwaliteit van de laatste editie werd gemiddeld met een 8,8 beoordeeld. "Bevlogen zijn we in drie dagen meegenomen in de elementen die bepalend zijn voor een goed functionerende I-overheid en hoe deze op elkaar ingrijpen", aldus één van de cursisten.

De 11e editie vindt plaats in het najaar, van maandag 21 tot en met woensdag 23 september 2026. Schrijf je snel in!

Aanmelden en meer informatie »