Nieuws

Blijf op de hoogte van ons onderzoek, projecten en gastcolleges.

#Agenda Donderdag 28 februari verzorgt Arjan Widlak de keynote op de SURF Security- en Privacyconferentie

23 feb.

De jaarlijkse SURF Security- en Privacyconferentie is dit jaar in Amsterdam op 28 februari en 1 maart. Het programma staat bol van de onderwerpen over privacy en cybersecurity

De keynotes worden verzorgd door Ben Kokx, director Product Security Philips, en Arjan Widlak directeur en onderzoeker bij Stichting Kafkabrigade. Ben vertelt over welke problemen je tegenkomt als je medische apparatuur, die een lange levensduur heeft, veilig wilt houden. Arjan vertelt over zijn boek "De Digitale Kooi". Hierin beschrijft hij hoe gegevensuitwisseling bij de overheid allerlei onbedoelde effecten voor burgers kan hebben.

Inschrijven voor de SURF Security- en Privacyconferentie kan nog. De gastheer dit jaar is het Amsterdam UMC - locatie VUmc.

Column #24 De techniek van regelgeving

23 feb.

Blijvend gebrek aan duidelijkheid is een typisch probleem voor ondernemers in de circulaire economie; maar je kunt belangrijke regels voor de veiligheid ook anders opschrijven

Wietse en zijn kompanen zien in bijna elke verspilling een onderneming. En regenwater is daar een voorbeeld van. Dus dachten zij: Waarom maken we er geen bier van? Want regenwater spoelen we nu het riool in, terwijl dat het zuiveren van het rioolwater moeilijker maakt. Rioolwaterinstallaties werken het beste met vies water. En regenwater is zuiver water. Laten we er bier van maken, zodat elke slok, een slok bewustwording is.

Het laatste gesprek: een hedendaags kafkaësk labyrint in het theater

20 feb.

Nog drie maal een verdiepingsgesprek na de voorstelling over hoe we aan de goede kant van bureaucratie komen en waarom we soms onnodige en disfunctionele scheppen

Het laatste gesprek: een hedendaags kafkaësk labyrint in het theater

Een cliënt en een functionaris zitten tegenover elkaar in de kale ruimte van Het Instituut. De uren tikken weg, en de beslissing valt maar niet. Wat begint als een standaard bureacratische afhandeling, verandert in een kafkaësk labyrint.

Het laatste gesprek is een gesprek tussen een doorgewinterde functionaris en een cliënt die haar probeert te bespelen. Hoe gaan beide partijen om met de speelruimte tussen de regels?

Gehring & Ketelaars geeft in Het laatste gesprek vorm aan een angst die voor iedereen herkenbaar is en voor miljoenen mensen werkelijkheid: dat je niet vrij bent om je eigen weg te gaan, maar dat een ander mens over jou beslist.

De voorstelling is gebaseerd op gesprekken met cliënten en functionarissen en speelt ook bij bureaucratische instanties waar G&K haar onderzoek deed.

Er is een extra voorstelling met nagesprek op donderdag 22 februari:

  • 20 februari 2019 in Theater Bellevue, Amsterdam (kaarten)
  • 22 februari 2019 in De lieve vrouw, Amersfoort (kaarten)
  • 19 maart 2019 in Nationale Theater, zaal 2, Den Haag (kaarten)

Alle voorstellingen zijn te vinden in de agenda van Gehring & Ketelaars. De voorstelling is - met nagesprek - ook te boeken voor organisaties.

Alle columns op de site

20 feb.

Alle columns van Arjan Widlak die wekelijks verschijnen in het Financieele Dagblad en iBestuur zijn nu terug te vinden op de site

Alle columns op de site

Digitaal Verdwaald is de column van Arjan Widlak waarin hij elke week aan de hand van een casus laat zien hoe techniek nieuwe morele vragen oproept. Vaak gaat dit over de digitale transformatie van de overheid, regelmatig over circulaire economie en altijd over hoe we aan de goede kant van bureaucratie komen en waarom we soms onnodige of zelfs disfunctionele bureaucratie scheppen.

Algemene Rekenkamer start vervolgonderzoek basisregistraties

5 nov.

Stichting Kafkabrigade, de Nationale Ombudsman en recente de Raad van State wijzen op problemen in het stelsel van basisregistraties en eerdere aanbevelingen van de Rekenkamer werden niet opgevolgd. Tijd voor nader onderzoek

Algemene Rekenkamer start vervolgonderzoek basisregistraties

In 2014 deed de Algemene Rekenkamer een eerder onderzoek gedaan naar het stelsel van basisregistraties. Aanbevelingen in dat onderzoek, zoals een gezaghebbend meldpunt zijn niet opgevolgd. Hoewel er geen meldpunt is en problemen niet van overheidswege worden onderzocht liggen er volgens Stichting Kafkabrigade structurele oorzaken onder soms extreme incidenten die we in de media terugzien. Stichting Kafkabrigade heeft met eigen onderzoek enkele van deze structurele problemen benoemd (paper: The Digital Cage, boek: De Digitale Kooi, publiekssamenvatting: Wat is de digitale kooi). Maar meer onderzoek is nodig. Steeds vaker blijkt dat we veel beter moeten begrijpen wat de structurele problemen zijn.

Kafkabrigade in het Financieele Dagblad

5 nov.

Het Financieele Dagblad heeft een nieuwe weekend bijlage: Futures. Daarin verkent het FD vergezichten op samenleving en technologie. Hoe de digitalisering de overheid verandert en hoe burgers dit merken, dat verkent Arjan Widlak van Stichting Kafkabrigade

  Kafkabrigade in het Financieele Dagblad

De digitalisering verandert ook de overheid en daarmee de samenleving. Dat maakt niet alles als vanzelf makkelijker voor de burger en goedkoper voor ons allemaal. Technologie is niet neutraal en de burger staat niet als vanzelf centraal in dit proces. Hoe burgers merken dat de overheid digitaliseert, laat zien wat de ethische vraagstukken zijn die deze transformatie opwerpt. Volg het elke week in de zaterdageditie van het FD.

Bureaucratie in het theater: "Het Laatste Gesprek"

5 nov.

Stichting Kafkabrigade organiseert na verschillende voorstellingen van Het Laatste Gesprek een verdiepingsgesprek over bureaucratie

Bureaucratie in het theater:

Een cliënt en een functionaris zitten tegenover elkaar in de kale ruimte van Het Instituut. De uren tikken weg, en de beslissing valt maar niet. Wat begint als een standaard bureacratische afhandeling, verandert in een kafkaësk labyrint.

Het laatste gesprek is een gesprek tussen een doorgewinterde functionaris en een cliënt die haar probeert te bespelen. Hoe gaan beide partijen om met de speelruimte tussen de regels?

Gehring & Ketelaars geeft in Het laatste gesprek vorm aan een angst die voor iedereen herkenbaar is en voor miljoenen mensen werkelijkheid: dat je niet vrij bent om je eigen weg te gaan, maar dat een ander mens over jou beslist.

De voorstelling is gebaseerd op gesprekken met cliënten en functionarissen en speelt ook bij bureaucratische instanties waar G&K haar onderzoek deed.

Op donderdag 8 november organiseren Gehring & Ketelaars een gratis inspiratiemiddag ter voorbereiding op de voorstelling "Het laatste gesprek". Ze spelen korte try-outs van scenes uit de voorstelling en vertellen over de totstandkoming. Arjan Widlak van Stichting Kafkabrigade doet een try-out van de verdiepingsgesprek die na enkele van de voorstellingen in december zal worden toegevoegd aan de voorstelling. Het is work in progress, maar: gratis, informeel èn gevolgd door een borrel.

Red ons uit de ‘bureaucratische cloud’

27 sep.

In NRC betogen Arjan Widlak, Marlies van Eck en Rik Peeters dat het advies van de Raad van State onvoldoende is. Willen we verbeteringen aanbrengen, dan zullen we de onderliggende problemen moeten aanpakken. Elke andere oplossing is cosmetisch van aard.

Red ons uit de ‘bureaucratische cloud’

De Raad van State publiceerde 6 september 2018 een ongevraagd advies aan de regering: de burger komt in de knel door de digitalisering van de overheid. (NRC, FD, NOS, BB) In een opiniebijdrage aan NRC Handelsblad betogen Arjan Widlak en Rick Peeters van Stichting Kafkabrigade en Marlies van Eck van eLaw Instituut Universiteit Leiden dat het advies van de Raad van State onvoldoende is. De constateringen zijn straf, maar het advies staat niet in verhouding tot het probleem. Willen we echt verbeteringen aanbrengen, dan zullen de onderliggende problemen moeten worden aangepakt. Elke andere oplossing is cosmetisch van aard. Een concrete invulling begint met de praktische mogelijkheid voor professionals om in te grijpen in automatische besluiten wanneer dat noodzakelijk is voor behoorlijk bestuur. En het begint bij rechten voor burgers die praktisch afdwingbaar zijn. Denk daarbij aan een recht op centrale correctie. Dat betekent dat niet alleen fouten zich als een olievlek verspreiden, maar voortaan ook correcties. Dit geeft niet alleen een meer gelijkwaardige positie aan de burger, maar verschuift ook de belangen bij de ontwikkeling van systemen.

Jan Middendorp (VVD) in gesprek bij BNR Tech over de Digitale Kooi

12 sep.

"Dit kun je niet accepteren als overheid," zegt Middendorp, "het wordt tijd dat de digitale overheid ook voor de burger werkt."

Jan Middendorp (VVD) in gesprek bij BNR Tech over de Digitale Kooi

Op 6 september 2018 bracht de Raad van State een ongevraagd advies uit. Daarin doet de Raad straffe constateringen, zoals “de burger kan niet meer nagaan welke regels zijn toegepast,” en “het is niet meer vast te stellen of de regels ook doen waarvoor ze bedoeld zijn.” De analyse van de Raad van State is bijna volledig in lijn met het boek De Digitale Kooi van de Stichting Kafkabrigade uit februari 2018.

Ook Jan Middendorp, lid van de Tweede Kamer voor de VVD, ziet dit. "Dit gaat wel vaak fout," zo zegt hij,"ik zie dagelijks voorbeelden langskomen. Als je accepteert dat je gegevens van burgers gaat uitwisselen en je ziet dat je daar eigenlijk geen grip meer op hebt, dat kun je niet accepteren als overheid," aldus Middendorp. "Het wordt tijd dat de de digitale overheid zo maken dat die ook echt iets voor mensen gaat doen."

Het "zinvol contact" van de Raad van State is niet genoeg

10 sep.

Raad van State constateert dat de digitalisering van de overheid fundamentele problemen oplevert, maar levert geen diepgaand advies.

Het

Reactie van Stichting Kafkabrigade op het advies van de Raad van State

“De burger kan niet meer nagaan welke regels zijn toegepast.” “Het is niet meer vast te stellen of de regels ook doen waarvoor ze bedoeld zijn.” Zomaar twee feiten die aanleiding zijn voor de Raad van State om een ongevraagd advies te geven aan de regering. En dat gebeurt heel zelden. De constateringen lezen dan ook als een aanklacht en een wake-up call voor de regering: de burger mag niet in de knel komen door de digitaliserende overheid, maar dat gebeurt wel. Het advies dat de Raad geeft beantwoordt echter nauwelijks aan de geconstateerde feiten.

In de afgelopen veertig jaar gaf de Raad van State slechts drie keer eerder een ongevraagd advies. De constateringen van de Raad van State liegen er niet om. De burger kan niet meer nagaan welke regels zijn toegepast. Er is geen oog meer voor de eigenheid van de situatie. Het valt niet meer na te gaan of een besluit op basis van correcte gegevens is genomen. En: bij fouten in het systeem moet de burger zijn onschuld bewijzen in plaats van andersom. Het raakt de kern van wat wij allemaal beschouwen als goed en rechtvaardig bestuur.

Het zijn terechte constateringen. Wij hebben - elk met eigen langjarig onderzoek - hetzelfde vastgesteld1. We zijn dan ook gelukkig dat de Raad van State de feiten nog eens duidelijk en met het gezag van een Hoog College van Staat naar voren brengt in dit advies. Maar de aanbevelingen die de Raad doet, staan niet in verhouding tot het probleem dat zij constateert. Het lijkt alsof de Raad - ondanks de straffe bewoordingen die ze gebruikt - toch niet volledig doorgrondt hoezeer de wet en het democratisch gezag meer en meer moet wijken door de wijze waarop de ICT in Nederland is ingericht. En het lijkt alsof niet volledig duidelijk is hoezeer iedereen, ook de uitvoeringsorganisaties zelf en beleidsmakende ministeries, gevangen zitten in het systeem dat ze zelf geschapen hebben. Willen we echt verbeteringen aanbrengen, dan zal dit onderliggend probleem moeten worden aangepakt. Elke andere suggestie is cosmetisch van aard.

Wat is er aan de hand? ...