Donderdag 12 februari: preünie volwassen digitale overheid

Een voorproefje voor iedereen aan de hand van Nieuwland - ontwerp voor een digitale rechtsstaat

Op donderdagavond 12 februari is er weer een gratis online introducitie op de masterclass Volwassen Digitale Overheid. Het is een reünie - waar oud-deelnemers elkaar weer tegenkomen - en een preünie, waar geïnteresseerden een indruk krijgen en kunnen horen van oud-deelnemers over de masterclass. Uiteraard bespreken we weer een actueel onderwerp. 

Op de volgende preünie is dat de publicatie Nieuwland - een ontwerp voor de digitale rechtsstaat. Deze publicatie gaat over de vragen: Hoe krijgen burgers weer grip op hun rechtspositie? Hoe krijgen overheden weer grip op hun gegevensstromen? En welke spreiding van informatiemacht past bij een digitale rechtsstaat?

Zijn dit vragen die je belangrijk vindt, dan is de Masterclass Volwassen Digitale Overheid misschien iets voor jou. Kom online proeven op donderdag 12 februari van 19:00 tot 21:30!

Of je nu overweegt om deel te nemen aan de masterclass of wil horen van oud-deelnemers hoe zij deze drie dagen hebben ervaren: de preunie is er voor iedereen.  

Deelnemen? Stuur een mailtje naar Hans en we zetten je op de deelnemerslijst.

Meld je aan

Nieuwland - een ontwerp voor de digitale rechtsstaat

Presentatie op de IBDS Stelseldag

Hoe krijgen burgers weer grip op hun rechtspositie? Hoe krijgen overheden weer grip op hun gegevensstromen? Welke spreiding van informatiemacht past bij een digitale rechtsstaat? Een mogelijk antwoord op deze vragen presenteert denktank "Achterkant van de Overheid" in de publicatie Nieuwland - een ontwerp voor de digitale rechtsstaat. 

Nieuwland - een ontwerp voor de digitale rechtsstaat - wordt gepresenteerd op woensdag 11 februari op de IBDS Stelseldag. De publicatie zal worden uitgereikt aan twee Kamerleden uit de Vaste commissie voor Digitale Zaken in aanwezigheid van de leden van de denktank Achterkant van de Overheid. Achterkant van de Overheid is een initiatief van Stichting Kafkabrigade, bestaat uit mensen van binnen en buiten de overheid en wordt ondersteund door diverse overheden.  

Na de zomer zal Achterkant van de Overheid ook een seminar organiseren over de vraag hoe een digitale rechtsstaat eruit zou zien, als we die opnieuw zouden ontwerpen. Een ontwerp waarmee de klassieke idealen worden gerealiseerd met de digitale middelen van nu. 

Voor eerdere deelnemers aan de preünie van de masterclass Volwassen Digitale Overheid zullen we zorgen voor een sneak preview van "Nieuwland - een ontwerp voor een digitale rechtsstaat" die we direct na de presentatie op 12 februari in de nieuwe preünie zullen bespreken. 

Meld je aan

Groep #10 Masterclass Volwassen Digitale Overheid: "Absoluut relevant"

In september 2025 vond de 10e editie plaats van de masterclass Volwassen Digitale Overheid.

Als altijd kwamen de deelnemer bij elkaar in een hotel op de rand van de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe. De cursisten gingen gedurende drie dagen aan de slag met de digitalisering van de overheid. Ook dit keer was het een zeer gemotiveerde, enthousiaste en gezellige groep. Uit de evaluaties bleek veel waardering voor de opzet. Enkele opmerkingen uit de evaluaties:

• "Veel kennis, kunde, ervaring en enthousiasme."
• "Dit is super belangrijk voor elke ambtenaar."
• "Arjan zet aan tot denken over vraagstukken en werking van informatie bij de overheid op een manier die ik nog niet eerder heb meegemaakt."
• "Fijne concrete voorbeelden."
• "Fijne mix tussen zenden door de docent en discussie in de groep."
• "Zeer goede balans tussen wetenschappelijke theorie en veel echte casussen uit de praktijk."

Meld je aan

Groep #9 Masterclass Volwassen Digitale Overheid "De afwisseling is heel fijn!"

In maart 2025 vond de 9e editie plaats van de masterclass Volwassen Digitale Overeid.

Als altijd kwamen de deelnemer bij elkaar in een hotel op de Veluwe. Gedurende drie dagen gingen de cursisten aan de slag met de digitalisering van de overheid. Ook dit keer was het een zeer gemotiveerde, enthousiaste en gezellige groep. Uit de evaluaties bleek veel waardering voor de opzet. Enkele opmerkingen uit de evaluaties:

• "Enorme bak relevante kennis. Erg fijn."
• "Het vinden van voorbeelden in onze casussen deed de docent erg scherp, onze casuïstiek linken met de theorie."
• "De inhoud wordt op een prettige manier besproken, die volgbaar is."
• "De casussen maakten de vrij abstracte theorie begrijpelijk. De praktijkcasussen zijn een echte plus."
• "Goede mix van theorie en casuïstiek."
• "Enorm betrokken [docent] en speelt enorm goed in op de sfeer en kandidaten." 
• "Waardevolle discussies, ook tijdens het diner." 
• "Het feit dat we samen eten e.d. geven mooie gesprekken [en mogelijkheden om] van elkaar te leren."
• "Fijne afwisseling in didactiek."
• "De casussen maken het heel tastbaar."

In september 2025 vindt de volgende editie van de masterclass plaats. In het voorjaar is dat van maandag tot en met woensdag op 22, 23 en 24 september 2025. 

meld je ook aan!

Nieuwe wetenschappelijke publicatie: A theory of the infrastructure-level bureaucracy

Over het doorgronden van de consequenties van gegevensuitwisseling voor democratische controle, procedurele rechtvaardigheid, maar ook voor individuele organisaties en gegevens zelf

Highlights

• Many problems in contemporary digital government can be traced back to organization of information flows.
• Data-exchange rather than the design of individual government applications can best explain the loss of procedural justice.
• Loss of capacity for democratic control of data-exchange is best observed on the level of the information infrastructure.
• We formulate hypotheses on affordances and limitations of information infrastructures for data, organizations and citizens.

Abstract

The interconnectedness of government organizations through data-exchange is proliferating. This is relevant for many debates in public administration today since all applications of data-driven government rest on a foundation of data. In this article, rather than focusing on specific applications, we analyze the way supra-organizational data-exchange shapes such applications and specifically automated administrative decision-making (AADM). We argue that the whole of bureaucracy that is connected through data-exchange implies the organizational separation of the collection or gathering of government data from the exchange, modification, combination and/or analysis and subsequently its (re)use in decision-making processes. To analyze the consequences of this new division of labor we further develop the concept of the infrastructure-level bureaucracy and formulate hypotheses on its consequences for data itself, organizations, and citizens. Ultimately, we argue infrastructural information flows pose challenges for democratic control and for procedural lawfulness in the constitutional state.

Government Information Quarterly

Nieuw onderzoek: Belasting Onbekend

Ervaringen van burgers met heffingskortingen laten zien hoe interferenties van fiscale regels leiden tot onduidelijkheid en onzekerheid over het inkomen

Stichting Kafkabrigade heeft - in opdracht van de Belastingdienst - onderzocht hoe fiscale regels interfereren. Regels die elkaar tegenwerken kunnen gevolgen hebben voor de doelstellingen van die regels zelf en kunnen ook ingrijpen op algemeen geaccepteerde rechtsbeginselen, zoals de beginselen van behoorlijk bestuur. Bij twee voorbeelden van interferenties zijn de ervaringen van burgers uitgewerkt in tien casusbeschrijvingen. Vanuit het burgerperspectief is ontrafeld hoe de eisen en regels van verschillende organisaties samenkomen. In beide interferenties spelen de heffingskortingen een belangrijke rol en daar richt het onderzoek zich dan ook met name op.

Lees hier een samenvatting of download het volledige rapport

Masterclass Volwassen Digitale Overheid september 2024

"Aan de hand van soms pijnlijke casuïstiek vanuit verschillende perspectieven gekeken naar verbeteringsmogelijkheden met een rijke opbrengst!"

Eind september vond de tweede editie van dit jaar van de masterclass Volwassen Digitale Overheid plaats. In "drie indrukwekkende dagen", zoals een van de deelnemers aangaf, gingen de cursisten, waaronder stafleden, beleidsmedewerkers en -adviseurs op een interactieve manier aan de slag met de digitalisering van de overheid.

De kwaliteit overall van deze editie is gemiddeld met een 8,8 beoordeeld. "Bevlogen zijn we in drie dagen meegenomen in de elementen die bepalend zijn voor een goed functionerende I-overheid en hoe deze op elkaar ingrijpen", zei één van de cursisten. Zij waren enthousiast over de ruimte om te leren van elkaar, de diepgang, en de deskundigheid van de docent. "Een must voor iedere CDO!" aldus één van de deelnemers, "voor de IV-organisatie en de management-laag", aldus een andere deelnemer.

In 2025 vinden weer twee edities van de masterclass plaats. In het voorjaar is dat van dinsdag tot en met donderdag op 25, 26 en 27 maart 2025. Aan het eind van de zomer is de masterclass van maandag tot en met woensdag op 22, 23 en 24 september 2025.

Aanmelden en meer informatie

Nieuw onderzoek: omgang met nieuw gegevensverkeer

Veel publieke organisaties worstelen met het delen van gegevens, zo bleek in de eerste Staat van de Uitvoering. In het kader van de nieuwe Staat van de Uitvoering heeft Stichting Kafkabrigade drie praktijkcasus mogen onderzoeken. In Omgang met nieuw gegevensverkeer zijn deze voorbeelden van nieuwe gegevensverkeer beschreven. Het startpunt bij elk van de onderzoeken was het perspectief van de professional binnen een overheidsorganisatie, die zo'n vraagstuk als opgave voor zich krijgt.

De vraag bij het onderzoek was enerzijds om in beeld te brengen wat er gebeurt bij een dergelijk traject: waar lopen professionals die met nieuw gegevensverkeer bezig zijn tegenaan, en hoe duidelijk is het voor hen wat er moet gebeuren als zij een vraagstuk op dit gebied voor zich krijgen? Anderzijds was de vraag om via dit onderzoek te komen tot een versnelling in het doorlopen van zo’n traject, de reflectie daarop of het gesprek om tot een gezamenlijke probleemanalyse en aanpak te komen.

Lees hier het onderzoek, samenvatting en narratieven

Stichting Kafkabrigade bij Dag van de Toekomstige Registraties

Eind juni organiseerde Digilab de Dag van de Toekomstige Registraties. Tijdens lezingen en workshops kwam aan bod wat er moet gebeuren om de registers van De Digitale Overheid te bouwen en hoe deze verschillen van de huidige.

Stichting Kafkabrigade verzorgde de aftrap van de dag, waarbij een korte introductie werd gegeven over hoe digitalisering de relatie tussen overheid en burger heeft veranderd. Een verslag van de dag is te vinden op de website van Digilab, evenals een aftermovie, waarvan hieronder een indruk te zien is.